Օրը` կարճ լուրերով (112)

20:44 10/08/2012 » Առողջություն

Նախնիների ազդեցությունը մեր կյանքի վրա

Դժվար է պատկերացնել, որ, օրինակ, մեր նախատատի ապրած հոգետրավմաները, ապրումները, մտքերն ու հույզերը կարող են ազդեցություն ունենալ մեզ վրա, որ դրանք կարող են մեր կյանքի սցենարը, մասնագիտության ընտրությունը, ամուսնությունը, ժամանցը և այլ կարևոր իրադարձություններ կանխորոշել մեր կյանում: Մենք շատ ավելի սերտ են կապված բազում թելերով մեր նախնիների հետ, քան ենթադրում ենք:

Թեև հոգեկան հիվանդությունների և նևրոզների ժառանգական բնույթը դեռևս բացահայտված չէ կամ լիովին բացահայտված չէ, այնուամենայնիվ պարզ է, որ ծնողի և երեխայի հոգեկան վիճակները գտնվում են սերտ կապի մեջ: Խոսքը վերաբերվում է ոչ միայն ծնողից ստացված դաստիարակության արդյունքում երեխայի մոտ ձևավորված կարծրատիպերին, կոգնիտիվ մոդելներին, այլ նաև հուզական և մտածողության ձևերի անգիտակցական փոխանցմանը, որն էլ իրականցվում է ծնողի հետ անգիտակցական նույնականացման միջոցով:

Ծնողի հոգեկան տրավմաները իրենց ազդեցությունը կարող են ունենալ երեխայի հոգեկանի վրա: Հոգետրավմաները, փոխանցվելով մի սերնդից հաջորդին, նաև տրանսգեներացիոն կրկնությունների պատճառ են հանդիսանում: Այսինքն՝ գիտակցական և անգիտակցական նույնականացման միջոցով կյանքի սցենարները փոխանցվում են մի սերնդից մյուսին: Հոգետրավմայի տրանսգեներացիոն փոխանցումը արտահայտվում է նախնիների տրավմատիկ փորձը կրկնելու անգիտակցական մղումով:

Դեռևս հայտնի չէ, թե հոգետրավմաներն ի՞նչ ճանապարհով են մի սերնդից փոխանցվում մյուսին ու ինչպե՞ս են տեղի ունենում տրանսգեներացիոն կրկնությունները: Այն, ինչը հայտնի է գիտությանը հոգեբանական, ֆիզիոլոգիական, նևրոլոգիական տեսանկյունից, դեռևս հնարավորություն չի տալիս հիմնավոր կերպով հասկանալու այդ փոխանցման հիմնական ուղիները: Չնայած այս թեմայի շուրջ հետազոտությունները դեռ շատ քիչ են, այնուամենայնիվ արդեն սկսած 1960-1970-ական թվ.-ից մի շարք հոգեբաններ առաջ են քաշում չլուծված կոնֆլիկտների, չներված վիրավորանքների, ընտանեկան գաղտնիքների տրանսգեներացիոն փոխանցման խնդիրը: Խոսվում է մի սերնդից մյուսին տագնապի փոխանցման մասին, իսկ արդեն 1993թ. լույս է տեսնում Ա. Շուտցենբերգերի «Նախնիների համախտանիշը» (Aie, Mes Aieux!) գիրքը, որտեղ հեղինակը առաջակում է գենոսոցիոգրամմայի մեթոդը` բացահայտելու սերունդներ շարունակ կրկնվող իրադարձությունները, դժբախտ պատահարները, հիվանդությունները, կյանքի սցենարները, և իր քսանամյա կլինիկական փորձի բազմաթիվ օրինակներով հաստատում է, որ գոյություն ունի հոգետրավմայի անգիտակացական փոխանցում սերունդներին:

Փորձը ցույց է տալիս, որ տրանսգեներացիոն փոխանցման են ենթարկվում հենց այնպիսի հոգետրավմաները, որոնց մասին չի խոսվում, որոնք չեն ապրվում և հետևաբար` որոշակի չափով արտամղված են գիտակցությունից:

Այն ուղերձները, որ երեխան ստանում է ծնողների կողմից, հիմնականում էլ ձևավորում են նրա կյանքի սցենարը: Սցենարային ուղերձները կարող են փոխանցվել վերբալ և ոչ վերբալ մակարդակներով, դրանք շատ հաճախ ընդունում են հրահանգների և թույլտվությունների տեսք: Քանի որ մեր սցենարի ձևավորման մեջ հիմնական դերը մեր ծնողներինն է և նրանց ուղերձների միջոցով է այն ձևավորվում, հետևաբար համապատասխան նրանց հոգեվիճակի, ներքին կոնֆլիկտների, հոգետրավմաների` նրանց ուղերձները «ծրագրավորում» են մեր կյանքը:

Անհատի համար թանկ մարդկանց հետ կապված իրադարձությունների հետևանքով, որոնք անընդունելի են, տրավմատիկ են, որոնց մասին անհատը չի խոսում, չի բարձրաձայնում, պահում է գաղտնի, ձևավորված հոգետրավմաները փոխանցվում են հաջորդ սերունդներին և արտահայտվում են տարբեր տիպի ախտանիշներով:

Ա.Շուտցենբերգերն իր կլինիկական պրակտիկայում ապացուցում է, որ շատ հաճախ դժբախտ պատահարները, ամուսնությունները, վիժումները, մահերը, հիվանդությունները, հղիությունը և մարդու համար կարևոր այլ իրադարձություններ կրկնվում են նույն տարիքում, նույնիսկ նույն ամսաթվին երկու, երեք, հինգ, նույնիսկ` ութ սերունդ շարունակ:

Ընտանիքում առկա ուժեղ տագնապը փոխանցվում է սերնդե սերունդ: Երեխաները, որոնք քիչ են ներգրավված ընտանիքի հուզական գործընթացների մեջ, ընտանիքի տագնապի ազդեցությանը ավելի քիչ են ենթակա, և հակառակը, ծնողների հետ հուզականորեն շատ կապված երեխաների մոտ ընտանիքից փոխանցված տագնապի մակարդակը ավելի բարձր է: 

Աղբյուր` Panorama.am

Հեղինակ` Նաիրա Սահակյան

Share |

Տպագրական տարբերակ

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

↓ Վերջին նորություններ

20:40 23/05/2013 » Հասարակություն

Խորհրդակցություն` նվիրված բժշկասոցիալական փորձաքննությունների կենտրոնի կողմից հաշմանդամության խմբերի սահմանման գործընթացին

Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը մայիսի 23-ին անց է կացրել աշխատանքային խորհրդակցություն` նվիրված բժշկասոցիալական փորձաքննությունների կենտրոնի կողմից հաշմանդամության խմբերի սահմանման գործընթացին: Ինչպես տեղեկացնում են Արցախի Հանրապետության նախագահի ...

20:31 23/05/2013 » Քաղաքական

Ռ. Ռոս. Ցեղասպանության նման ողբերգությունների ազդեցությունը երբեք չի մոռացվում

 Կալիֆոռնիայի հիմնադրամը 10.000 դոլար է հատկացրել Փասադենայում կառուցվող Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հուշակոթողին: Այս մասին տեղեկացնում է «PR Newswire» պարբերականը: «Մեր փորձը ցույց է տալիս, որ նման ողբերգությունների ազդեցությունն ուղղակի և անուղղակի կերպով ...

20:25 23/05/2013 » Հասարակություն

Մայիսի 24-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 25-28-ին` շրջանների զգալի մասում` անձրև և ամպրոպ

ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության փոխանցմամբ` մայիսի 24-ին սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ, 25-ին գիշերվա առաջին կեսին և օրվա երկրորդ կեսին, 26-28-ը ժամանակ առ ժամանակ` շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև և ամպրոպ, առանձին վայրերում հնարավոր է կարկուտ: ...

20:23 23/05/2013 » Սպորտ

Մարադոնա. «Իգուաինը կբացահայտի իրեն «A» սերիայում»

Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին գլխավոր մարզիչ Դիեգո Մարադոնան կարծում է, որ Գոնսալո Իգուաինն ի վիճակի է դառնալ «A» սերիայի լավագույն ռմբարկու: Իգուաինը, ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք, համաձայնեցրել է համագործակցության պայմանները ...

20:22 23/05/2013 » Սպորտ

Խավիին, Իբրահիմովիչին ու Ռոնալդինյոյին սպասում են ԱՄՆ-ում

Երկու տարի հետո հյուսիսամերիկյան լիգան կարող է ստանալ ֆուտբոլային աստղերի նոր «խմբաքանակ»: Երեկ հայտարարվել է Նյու Յորքում ստեղծված ֆուտբոլային ակումբի մասին, որը հյուսիսամերիկյան լիգայում իր նորամուտը կնշի 2015 թ.: Հաշվի առնելով, որ «Նյու Յորք Սիթի» անվանված ...

Շարունակել
Հարցազրույցներ

23/05/2013
Հեծանի՞վ, ուղղաթի՞ռ, թե՞… Վարչապետը` իր փոխադրամիջոցն ընտրելու, գազի գնի և բռնված ձկների մասին

-Տարբեր երկրների կառավարությունների ղեկավարները, օրինակ, հեծանիվով են գնում աշխատանքի, չե՞ք պատրաստվում հետևել նրանց: -Համաշխարհային փորձը բազմազան է: Թույլ տվեք, իմ փոխադրման ձևերը ինքս որոշեմ:

Մեկնաբանություններ
Վերլուծություններ
Օրվա թեմա
Անցուդարձ
Տեսանյութեր

20:41 23/05/2013

ԱԺ դիմաց բողոքի ակցիա է


19:38 23/05/2013

Թերթերի խմբագիրները հանդես են եկել հայտարարությամբ

15:34
23/05/2013

Ն. Գալստյան. Լավրովի հայտարարությունում որևէ արտառոց բան չեմ տեսնում

Լուսանկարներ

Խառնաշփոթ ԱԺ-ում

aj7

Օրացույց