Հասարակություն 09:18 22/01/2024 Հայաստան

Նախորդ շաբաթներին կոտրվել ու գողացվել են «Facebook»-ի, «Instagram»-ի հայաստանյան մոտ 200 էջեր

Նախորդ շաբաթներին կոտրվել ու գողացվել են «Facebook»-ի, «Instagram»-ի հայաստանյան մոտ երկու հարյուր էջեր՝ փաստում են «CyberHUB»-ի դիտարկումները։ Չարագործները ոչ միայն վերահսկողություն են սահմանել տարիների աշխատանքի արդյունքում տպավորիչ լսարան ձևավորած օգտահաշիվների նկատմամբ, այլև երբեմն կարողացել են օգտվել այդ էջերին կցված բանկային քարտերից՝ իրենց նպատակների համար գովազդ պատվիրելով և նման կերպ դատարկելով մեզ դիմած մարդկանց և կազմակերպությունների հաշվեհամարները։

Սոցցանցերի հայաստանյան հատվածը բախվել է ֆեյսբուքյան ֆիշինգի ալիքի, և մեր նախնական հաշվարկներով թիրախավորված հայաստանյան էջերը («Facebook», «Instagram») հասնում են հինգ հազարի։

Գրոհների ճնշող մեծամասնությունը իրականացվում են ասիական սերվերներից։

Դասական ֆիշինգ

Ընդունված է համարել, որ ֆիշինգի (phishing) տեխնոլոգիան, կամ առնվազն ֆիշինգի մասին հիշատակումները սկիզբ են առնում 1990-ական թվականների կեսերից։
Նստած եք համակարգչի առջև և հանկարծ․․․ հարկային մարմնից էլեկտրոնային նամակ եք ստանում, թե ձեր հարկային հաշվետվության ներկայացման վերջին օրն է և շտապ պետք է լրացնել պակասող տվյալները։ Ձեր գործը դյուրացնելու համար հղում են առաջարկում, որը ուղիղ կտանի անհրաժեշտ էջ։

Կամ խաղադրույքներ ընդունող հայտնի ընկերությունից ստացված նամակը տեղեկացնում է, որ շահել եք տպավորիչ գումար։ Դարձյալ՝ առաջարկում են անցնել հղումով, մուտքագրել որոշ տվյալներ, գրանցվել, որպեսզի հնարավոր լինի փոխանցել շահած գումարը։ Մյուս տարբերակում, այդ նամակը կարող է լինել «Facebook»-ի սեփականատեր «Meta» ընկերությունից, թե ձեր էջը կփակվի, եթե չանցնեք նույնականացման գործընթաց՝ մուտքագրելով ձեր էջ անցնելու համար կիրառվող էլ․փոստի հասցեն ու ձեր էջի գաղտնաբառը։

Տարբերակները շատ են, սակայն տեխնոլոգիան նույնն է՝ հուզական սուր արձագանք՝ վախ, խուճապ, ուրախություն, առաջացնելով՝ հաղորդագրությունը մղում է ձեզ անհապաղ գործողությունների, որոնց ընթացքում դուք՝ «կամովին» չարագործներին եք փոխանցում ձեր գաղտնաբառ(եր)ը։

Նույնն է նաև նպատակը՝ տիրանալ ձեր էլեկտրոնային փոստին, սոցհարթկաներում ձեր օգտահաշվին՝ տարբեր խնդիրներ լուծելու համար։

Նախկինում ընդունված էր համարել, որ ֆիշինգն իրականացվում է էլեկտրոնային նամակի, կամ տարբեր մեսինջերների («Viber», «Messenger», «WhatsApp», «Telegram»), կամ երբեմն՝ «SMS» հաղորդագրությունների միջոցով։ «CyberHUB»-ի դիտարկումների համաձայն, հատկապես 2020 թվականից հայաստանյան օգտատերերը պարբերաբար նման հարթակների միջոցով ենթարկվում են ֆիշինգային հարձակումների, բայց, ընդհանուր առմամբ, դրանց «արդյունավետությունը» գնալով նվազում է, որովհետև մարդիկ այլևս քաջածանոթ են չարագործների մեթոդներին ու նպատակներին։

Ի՞նչ է ֆեյսբուքյան ֆիշինգը

Սակայն հատկապես նախորդ ամիսներին այդ թվում Հայաստանում սկսեց փոխվել ֆիշինգի տեխնոլոգիան, ինչի հետևանքով զգալի թվով մարդիկ հայտնվեցին չարագործների ծուղակում, և այս գործում իր դերն ունի նաև մեր երկրում լայն տարածում գտած «Facebook»-ը։

Եթե նպատակների առումով փոփոխություններ չկան, ապա փոխվել է դրանց հասնելու տեխնոլոգիան։ Ֆիշինգ իրականացնողները՝ ֆիշերները (phisher) նախ ստեղծում են կեղծ էջեր՝ կիրառելով «Meta»-ի հարթակների՝ «Facebook»-ի, «Instagram»-ի տարբերանշանները, տառաձևերը, գույները, ոճը, բովանդակությունը։ Նման կեղծ էջերը կարող են, օրինակ, կոչվել «Meta Security», «Facebook Business», «Account Security» և այլն։

Այնուհետև ընտրում են թիրախն ու «Facebook»-ում tag անում (նշում են) այդ էջը։ Այդ tag-ի մասին, բնականաբար, «Facebook»-ը տեղեկացնում է թիրախավորված էջի կառավարչին (administrator), օգտատիրոջը, և վերջինս իրական «Facebook»-ի կողմից ստանում է համապատասխան ծանուցումը։ Հետևելով ծանուցմանը՝ օգտատերը հանդիպում է հաղորդագրության կեղծ ֆեյսբուքյան էջից, թե, օրինակ, ձեր էջը կփակվի, եթե չանցնեք այս հղումով և չվերահաստատեք, որ դուք եք օգտատերը, կամ տվյալ էջի կառավարիչը:

Բացում եք հղումը՝ հայտնվելով մի էջում, ուր, դարձյալ, «Meta»-ի հարթակների՝ «Facebook»-ի, «Instagram»-ի տարբերանշաններն են, ոճն ու բովանդակությունը։ Դուք «Meta Security» էջում եք (կրկնենք՝ այն կարող է այլ անվանում ունենալ)՝ իրականում, կեղծ մի էջ, ուր ձեզ առաջարկում են լրացնելով ձեր տվյալները (նաև գաղտնաբառը) մուտք գործել ձեր էջ՝ նման կերպ իբր վերահաստատելով ձեր իրավունքը տվյալ էջի նկատմամբ։

Ինչպես ասացինք, մարդիկ սովոր են, որ ֆիշինգն իրականացվում է էլեկտրոնային փոստի, կամ մեսինջերների միջոցով, բայց ո՞վ կմտածեր, որ այդ գործում «խառնված» է «Facebook»-ը․․․ ։ Հենց սա է ֆեյսբուքյան ֆիշինգի առանձնահատկությունը՝ հարձակման մեխանիզմում ակամա մասնակցում է նաև իրական «Facebook»-ը՝ tag-երի դեպքում ծանուցումներ ուղարկելով մարդկանց, ինչը նրա գործառույթն է։ Մինչդեռ, դասական ֆիշինգի պարագայում թիրախների, հնարավոր «զոհերի» հետ անմիջական կապի են դուրս գալիս բուն ֆիշերները։

Ինչևէ, բազմաթիվ են դեպքերը, նաև Հայաստանում, երբ նման կերպ կորսվում են ֆեյսբուքյան, ինստագրամյան էջեր, որոնք տարիների աշխատանքի շնորհիվ ձևավորել են տասնյակ հազարավոր հետևորդներից կազմված լսարան։

Ի՞նչ անել․ խորհուրդներ «CyberHUB»-ից

Նախ, եթե բախվել եք նման խնդրի, խուճապի չմատնվել։ Երբե՛ք։
Եթե անցել եք ֆիշինգային հղումով և գաղտնաբառ չեք մուտքագրել, ուղղակի փակեք այն, իսկ հարձակման մասին տեղեկացրեք մեզ, որպեսզի փորձենք չեզոքացնել վտանգը։
Իսկ եթե մուտքագրել եք գաղտնաբառը՝ փակեք կեղծ էջը, այցելեք իրական ֆեյսբուք կամ ինստագրամ և փորձեք փոխել ձեզ գաղտնաբառը, քանի որ հին գաղտնաբառն արդեն հանցագործների ձեռքում է։ Եթե դրա չի ստացվում և Ձեզ արդեն դուրս են բերել Ձեր իսկ օգտահաշվից՝ այցելեք https://facebook.com/hacked, https://instagram.com/hacked և օգտահաշիվը վերականգնելու գործընթաց սկսեք։

Իսկ առհասարակ՝ անպայման միացրեք երկփուլային վավերացման համակարգ (Two-Factor Authentication / 2FA), որը շատ դեպքերում կարող է փրկել հենց ֆիշինգային հարձակումներից։
Եվ վերջապես՝ սահմանափակում դրեք էջին կցված բանկային քարտին, որպեսզի, օրինակ, առցանց գովազդի համար օրական հնարավոր լինի այդ քսակից ծախսել չափավորված գումար։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:17
Փետրվարի 24-ից հանրապետության դպրոցներում դասերը շարունակվելու են բնականոն կերպով. ԿԳՄՍ
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունից հայտնում են, որ փետրվարի 24-ից հանրապետության դպրոցներում դասերը շարունակվելու են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Թուրքիան սկսելու է խաղալ իր երկու գործիքներով` թուրքական «փափուկ ուժը» համեմված ադրբեջանական ուժի սպառնալիքով. Արա Պողոյան
Հիմա, քանի որ փոխվում են գլոբալ իրողություններ, Թուրքիան առանձին վերցրած Հայաստանի հետ հարաբերություններում սկսելու է խաղալ իր երկու հիմնական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:28
Հասկանալի է, որ Կովկասում ուկրաիանական ստվերը ևս քննարկվելու է. Վարուժան Գեղամյան
Թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը գրում է. «Ռուսաստանի արտգործնախարար Ս. Լավրովն այսօր գնում է   Թուրքիա` բանակցությունների: Ըստ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:04
Այս լուսանկարն արվել է այս օրերին` թեմայի շուրջ հայաստանյան հանրության լարվածությունը մի քիչ փարատելու համար. Իվետա Տոնոյան
Գագիկ Ծառուկյանի մամուլի քարտուղար Իվետա Տոնոյանը գրում է. «Վերջին շաբաթվա ընթացքում հանրության մեջ ակտիվորեն ու հասկանալի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Իշխանությունն իր խնդիրն համարեց լուծված` սահմանափակելով Էդգար Ղազարյանի քաղաքական ազատությունը. Տիգրան Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է «Իշխանությունն իր խնդիրն այս փուլում համարեց լուծված`...
Աղբյուր` Panorama.am
13:52
Առանց վարորդական իրավունքի, ոչ սթափ, «Opel»-ի վարորդը՝ ավտոմեքենաների ջարդի հեղինակ
Փետրվարի 23-ին, խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել։ Ժամը 04։10-ի սահմաններում Երևան-Արմավիր Մ5 ավտոճանապարհին, Մուսալեռ գյուղի վարչական տարածքում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
Նորից հիվանդության հետևանքով զինծառայողի մահվան դեպք է արձանագրվել. Անուշ Պողոսյան
«Առողջության իրավունք» ՀԿ-ի նախագահ Անուշ Պողոսյանը գրում է. «Նորից  հիվանդության հետևանքով զինծառայողի մահվան դեպք է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Տպավորություն է, որ մեր հանրության մի մեծ հատված այդպես էլ թմբիրից դուրս գալու մտադրություն չունի. Գևորգ Դանիելյան
Իրավագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Գևորգ Դանիելյանը գրում է. «Թվում էր, թե արցախցիներին պատուհասած հայրենազրկման դաժան ճակատագիրը գոնե...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Թուրքական ավիաուղիներում գրանցվելիս ռուսներից պահանջել են վրացական վիզա
Ռուսաստանի երկու քաղաքացու մերժել են գրանցել Բուենոս Այրեսից Թբիլիսի առանց վրացական վիզայի չվերթի համար՝ չնայած առանց վիզայի ռեժիմի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:29
Ստիպված այս դատարանի որոշմամբ պետք է ասեմ՝ ես մեր իրավական համակարգի ցավը տանեմ, ես իրենց հայրենասեր ջանին մեռնեմ. Էդգար Ղազարյան
«Ես մտադիր եմ հաղորդում ներկայացնել հանցագործության մասին քննիչի և դատախազի գործողությունների հետ կապված»,-դատարանի դիմաց ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Գյումրիի Մուշ 1 և Մուշ 2 թաղամասերը պետք է պարտադիր կապվեն քաղաքի տուրիստական պորտալարին. Ռուբեն Մխիթարյան
«Զիլ քաղաքը պետք է իրեն սազական կյանք ունենա ու հաստատ կունենա»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:41
Ցավոք սրտի դատարանը բավարարեց Էդգար Ղազարյանի դեմ բողոքը, բայց՝ մասնակի. Ռուբեն Մելիքյան
«Ցավոք սրտի դատարանը բավարարեց Էդգար Ղազարյանի դեմ բողոքը, բայց, բարեբախտաբար, մասնակի»,-Երևանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Ոչ մի բացատրություն չկա, թե Էդգար Ղազարյանն ինչ գործ ունի դատարանի դահլիճում. Արտակ Զաքարյան
«Քաղաքական գործընթացների ընդհանուր տրամաբանությւոնը վաղուց խախտված է, և այս իրավիճակում խոսել ժողովրդավարությունից և մարդու իրավունքներից,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
Հայաստանում կան փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ
ՆԳՆ Փրկարար ծառայությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ «Փակ են Արագածոտնի մարզում...
Աղբյուր` Panorama.am
00:30
Գյումրին կարող է լինել այն քաղաքը, որ իր օրինակով ցույց տա՝ գաղափարի շուրջ հնարավոր է որոշակի ամբիցիաներ կողքի դնել ու հասնել դրական արդյունքի. Մխիթարյան
«Ինձ ճանաչողները գիտեն՝ եթե ես գործի մեջ մտնում եմ, այն ինձ համար դառնում է առաջնահերթություն։ Նույն Գյումրու քաղաքապետարանում իմ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:12
Թոքաբորբով հոսպիտալացված Հռոմի պապին արյան փոխներարկում են արել
Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը, ով հոսպիտալացվել էր թոքաբորբով, շնչառական նոպա է ունեցել և արյան փոխներարկում են արել։ Ռիա նովոստիի հաղոդմամբ, ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:03
Հոսպիտալում զինծառայող է մաhաgել
Sputnik Արմենիային ասել է ՊՆ մամուլի քարտուղար Արամ Թորոսյանը
Աղբյուր` Panorama.am
21:58
Ասկերանի ամրոցը կկորցնի իր պատմաճարտարապետական դիմագիծը. Ավանեսով
Փետրվարի 18-ին Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայքի և հրապարակումներից մեկից հայտնի է դառնում, որ Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:58
Երևանի քաղաքապետարանից հայտնում են՝ մատչելի տարբերակով տոմս ձեռք բերելու մասին լուրը կեղծ է
Երևանի քաղաքապետարանը հայտարարություն է տարածել, որում նշված է. «Համացանցում տարածվել է «Անվճար հասարակական տրանսպորտ Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Վահագն Դավթյանը հաղթել է աշխարհի գավաթի առաջին փուլում՝ առաջ անցնելով Ադրբեջանի և Թուրքիայի ներկայացուցիչներից
Փետրվարի 18-ից 24-ը Գերմանիայի Կոտբուս քաղաքում անցկացվում է Աշխարհի գավաթի առաջին փուլը։ Վահագն Դավթյանը դարձել գեղարվեստական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:34
Ֆրանսիայում տեղի է ունեցել ԵՄ-ից և ՆԱՏՕ-ից դուրս գալու պահանջով ցույց
Այսօր Փարիզում տեղի է ունեցել Եվրամիությունից և ՆԱՏՕ-ից Ֆրանսիայի դուրս գալու ցույցը։ Այս մասին գրում է Ռիա նովոստին։ Ցուցարարները երթով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Բռնшճնշnւմներն ակտիվանում են այն ժամանակ, երբ Փաշինյանը սկսում է վտանգ զգալ իր աթոռի նկատմամբ. Մալյան
«Բռնաճնշումներն ակտիվանում են միայն այն ժամանակահատվածում, երբ Նիկոլ Փաշինյանը սկսում է վտանգ զգալ իր աթոռի նկատմամբ»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
ՔՊ-ական տիկնոջը խորհուրդ կտամ իր քաղաքական պապաների ոճով երկար-բարակ ճամարտակելու փոխարեն ներողություն խնդրել օգնական-եղբոր վարքագծի համար. Ասլանյան
 ՔՊ-ական պատգամավոր Էմմա Պալյանի եղբայրը՝ Հայկո Պալյանը, ով  «ղարաբաղցի ես, թե հայ?» արտահայտությունն էր արել, իսկ քույրն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Ցանկալի է՝ անկախ տարաձայնություններից, ընդդիմադիր ուժերը փորձեն առաջնորդվել Ներսես Շնորհալու բանաձևով. Աշոտյան
«Միասնություն՝ գլխավորում, ազատություն` երկրորդականում, և սեր՝ ամեն ինչում»
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
ՔՊ-ն սնվում է մարդկանց պառակտումից և իրար նկատմամբ ատելությունից, ուղիղ ապացույցը՝ ՔՊ-ականի «Ղшրաբաղաgի՞ ես, թե հայ» այսօրվա խոսքը. Թաթոյան
«ՔՊ ղեկավարի իշխանությունը սնվում է Հայաստանի ներսում և Սփյուռքում մարդկանց պառակտումից և իրար նկատմամբ ատելությունից, քաոսից: Նրա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Ես հո ձեր Աղազարյան Հովիկը չեմ, որ հեռախոսս առգրավեք, քսերոքս անեք, բաժանեք ՔՊ-ականներին. Էդգար Ղազարյան
«Շնորհակալություն եմ հայտնում քննիչին ու դատախազին այս քրեական վարույթը նախաձեռնելու համար, որի արդյունքում իրենք հայտնվելու են մեղադրյալի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Էդգար Ղազարյանի խափանման միջոցի վերաբերյալ որոշումը դատարանը կհրապարակի փետրվարի 23-ին
Հասարակական-քաղաքական գործիչ Էդգար Ղազարյանի դեմ հարուցված քրեական գործով խափանման միջոցի քննությունն ավարտվել է, վաղը առավոտյան ժամը 10։00-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Փաշինյանը տեսնում է, որ վարկանիշ չունի և հասկանում է՝ ամեն մի խոսք իրեն ավելի մեծ վնաս է հասցնում. Վազգեն Սաղաթելյան
«Նիկոլ Փաշինյանն արդեն տեսնում է, որ վարկանիշ չունի և հասկանում է, որ ամեն մի խոսք իրեն ավելի մեծ վնաս է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Անհերքելի, հիմնավոր փաստերով ապացուցում եմ Սաշա Կատվալյանի կռnւտիտները. Արթուր Չախոյան
Հասարակական ակտիվիստ Արթուր Չախոյանն ավելի վաղ գրառում էր արել, ըստ որի՝ ««Տիգրան Ավինյանի «ԵԱՍՄ» ղեկավար...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Օր չկա, որ մենք փողոցում չտեսնենք բողոքի դուրս եկած տարբեր խմբեր. Բագրատ Սրբազան
13:30 22/02/2025

Օր չկա, որ մենք փողոցում չտեսնենք բողոքի դուրս եկած տարբեր խմբեր. Բագրատ Սրբազան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}